Marokko

Ooit al iemand een studiereis gemaakt? Ik nu wel. 8 dagen op studiereis naar Marokko. Studeren over onder andere sociale dialoog, de islam, de vrouw en de islam, democratie en sociale economie. En ik die dacht dat de uiteenzettingen van Boudewijn Bouckaert op de unief al ergerlijk waren. Praten dat die Marokkanen kunnen. Praaaaaaaaaaaten. Urenlang zelf het woord nemen waarbij ze 700 keer herhalen dat ze klaar zijn voor een open debat. Open debat? Tegen de tijd dat die eerste Marokkaan meestal uitgepraat was, groeiden er al spinnenwebben aan mijn notaboekje en moest ik al 30 keer mijn tenen krullen om er niet vandoor te gaan. Nu heb ik het sowieso wel moeilijk om lang te blijven zitten en luisteren maar in Marokko hebben ze toch alle records gebroken. Vooral als ze over de islam begonnen, zag ik Mohammedaanse sterrekes vliegen. Toen ik telkens ze het over de islam hadden echt moest beginnen niezen, was het voor mij duidelijk: het is buiten mijn wil om, maar ik ben allergisch aan godsdiensten. Ook aan kamelen ben ik allergisch en aan de overdosis aanhunkruiskrabbende mannen die m’n weg kruisten in Marokko. Was dan alles negatief? Bijlange niet. Ik had een zalige groep mede-studiereizigers, met veel humor, veel flexibiliteit voor voortdurende veranderende dagprogramma’s, en veel dorst. Dat zat dus wel snor. Over snorren gesproken. De Marokkaanse vrouwen lopen er in Casablanca veel moderner, minder gesluitered bij dan in pakweg Schaarbeek. Trouwens een aantal ferme madammen ontmoet, die qua interventies (geen blabla), projectbeheer en langetermijnvisie met kop en schouder boven hun mannelijke collega’s staken. Dat is trouwens mijn indruk van andere landen in Afrika ook. Zoals Rabiatou bijvoorbeeld, die in Guinee als vakbondsvrouw haar corrupte regering op de knieën kreeg. Zoals Wangari Maathai die in Kenia de boomplantbeweging startte en daarmee duurzame ontwikkeling een gezicht gaf in Afrika. Om maar enkelen te noemen. Misschien moet ik dus maar niet te streng zijn in mijn oordeel over Marokko. Het zijn misschien m’n types niet, maar de vrouwen in Marokko zorgen voor een dynamiek die het land sterk vooruitstuwt. Dus als de vrouwen het in Marokko en bij uitbreiding in heel Afrika meer voor het zeggen krijgen, wil ik ooit wel nog eens teruggaan. Maar tussen mij en de islam, komt het nooit meer goed.

Ongebroken, de net uitgekomen autobiografie van Wangari Maathai